Tomorrow’s Language, een maatschappelijke wandeling van toen naar nu

Vandaag, precies 30 jaar geleden, vond er een gesprek plaats tussen Amerikaanse kunstenaar Robert Rauschenberg, kwantum-natuurkundige David Joseph Bohm, de dalai lama en Russisch econoom Stanislav Menshikov. Het gesprek zou de aftrap betekenen voor een vijf daags symposium genaamd “Art Meets Science and Spirituality in a Changing Economy.” Een symposium dat plaatsvond in het Stedelijk Museum Amsterdam waar de sprekers van allerlei achtergronden een gehele dag met elkaar in dialoog gingen over de wereld en de veranderingen die daarin plaatsvinden. Dit alles door het initiatief van Nederlands kunstenares Louwrien Wijers, die de afgelopen dertig jaar gereflecteerd heeft op het gehele symposium en de gesprekken die toen plaatsvonden. Door een geluk bij een ongeluk (Wijers zou een expositie hebben gehad over het symposium afgelopen april in Zwitserland maar door de pandemie is deze niet doorgegaan) is er een prachtige en intrigerende samenwerking ontstaan tussen stichting ARTisBOOK, Lola Diaz Cantoni, Jorien Ketelaar en Mevrouw Wijers zelf. 

Vijf verschillende routes door de stad Groningen heen met in totaal 34 posters achter de ramen van verschillende stadjers. Met op die posters delen van het getranscribeerde symposium van toen. Elke zaterdag in de maand van september zijn er rondleidingen langs deze routes die gegeven worden door lokale kunstenaars. Groepen van tien mensen per rondleiding gaan aan de hand van de citaten op de posters reflecteren op de thematiek in de posters en met elkaar in gesprek. Daarmee wordt een brug geslagen tussen de wereld van 30 jaar geleden en de wereld van nu. En juist door de afgelopen gebeurtenissen en tijdsgeest waarin we leven is “Art Meets Science and Spirituality in a Changing Economy” nog steeds even relevant en prikkelend als in 1990. Joris Seinen en ik werden uitgenodigd om een van de routes van Tomorrow’s Language te volgen samen met Lola en Jorien, de initiatoren en organisatoren van het project.

De dag liet zich horen, natuur en mens streden voor de boventoon. Het eerste werk presenteerde zich op het raam van een pittoresk stadspandje; een citaat van de kunstenaar Robert Rauschenberg, je kijkt, je leest, je vergeet de stad. Tot je achter de poster het doorzichtige canvas aanschouwt. Een huiskamer openbaart zich en een moment voel je de noodzaak om weg te kijken. De stad houdt niet van pottenkijkers, vooral niet op de begane grond. Of toch wel? Is deze keer anders? De stad heeft vandaag een boodschap en stelt zich zonder schaamte open voor ieder die zich wil laten confronteren met het tijdloze werk van Louwrien Wijers.

Fotograaf: Robert Mulder

Er zijn vijf routes uitgestippeld door de stad. Elke route kent zijn eigen kleur, uitgedrukt in de kleur van het geschreven werk op de poster. De route die wij hebben bewandeld was de bruine route. Deze ging gepaard met de uitspraken van Amerikaanse kunstenaar Robert Rauschenberg, kwantum-natuurkundige David Joseph Bohm, de dalai lama en Russisch econoom Stanislav Menshikov. Wij werden begeleid door Lola en Jorien langs deze zes posters. Met quotes zoals:

Robert Rauschenberg: Over the past few centuries fragmentation has increased. We have broken…

Om vervolgens naar de volgende poster te kunnen wandelen en daar de rest van de uitspraak te kunnen lezen en verwerken:

…the world up into separate atoms. But modern physics already is capable of a very different interpretation…

We zullen hier niet de gehele tekst verklappen opdat je nog verrast zal blijven als lezer wanneer je ervoor kiest de bruine route te gaan ervaren. Het doel van de splitsing is misschien wel geweest om de lezer van de posters te laten stilstaan bij poster nummer één om daar eerst de discussie en reflectie aan te gaan over de wel zichtbare woorden. En dan hier zelf een invulling en interpretatie bij te hebben. Het bijkomende aspect van het bewandelen van deze routes in groepsverband is dat je erachter komt dat vele geesten vele meningen en vele interpretaties van dezelfde tekst hebben. Uitkomst: een dialoog die je laat nadenken over hoe jij kijkt naar de overkoepelende thematiek van de route en jezelf leert om een bredere blik op de wereld te verkrijgen.

Emma: “In mijn geval werd ik erg verrast dat mensen echt een andere betekenis in hun eigen gedachtegang hebben bij alleen al woorden zoals compassie. Voor mij was het “overduidelijk” een samenhang van medeleven en liefde.”

Joris: “Mijn interpretatie van het woord compassie is dat het vele vormen kent. Offering die het individu maakt voor de verrijking van verbinding. Samen komen we eruit. Luister oordeelloos voordat je een besluit neemt. In de huidige maatschappij laat de wereld je denken dat de concurrentiestrijd de norm van je geluk bepaalt. Mensen hebben mensen nodig. Een eenzame geest vindt beperkingen, tot het zich sterk maar kwetsbaar openbaart tot de ander. Samen worden wij mooier.”

En zo zal je als deelnemer van het project ontzettend veel leren van je medewandelaars. Het lokt een conversatie uit die je achterlaat met een verrijking van je belevingswereld. Iedereen weet dat communicatie een ingewikkeld en belangrijk onderdeel is van vele relaties, gebeurtenissen, kennisoverdracht of begrip. Maar zelfs al spreek je beiden dezelfde taal, ken je elkaar misschien al jaren en zie je elkaar regelmatig, de wisseling in opvatting van woorden tussen mensen is verbazingwekkend groot. Nagelaten dat men elkaar niet eens altijd goed kent, laat staan dezelfde moedertaal heeft. Je zal na de deelname van het project Tomorrow’s Language niet alleen nadenken over onze wereld en hoe deze vroeger is gevormd en zich zal gaan vormen de komende tijd. Maar hopelijk ook meer begrip hebben voor mensen die andere paden bewandelen in het leven dan jijzelf. Het werk van Louwrien Wijers en daarmee alle betrokkenen is een aanvulling op je zelfontwikkeling en reflectievermogen. Er wordt dan ook geadviseerd je tijd te nemen voor een route en naderhand is er mogelijkheid om terug op het Tomorrow’s Language informatiepunt met een kopje koffie of thee erop te broeden en ideeën en gedachtes te delen. Niet voor niets is mevrouw Wijers al 30 jaar met het symposium bezig.

De posters zelf zijn in het Engels. Maar ook daar is aan gedacht. Bij elk raam kan je een afbeelding vinden met daarop een QR-code en de locatie van de route waar je je bevindt. Na het scannen van de QR-code kom je uit op de website van het project met de Nederlandse vertaling van de poster. Daaronder een audioversie ingesproken door de kunstenaar die de route begeleidt.

Tomorrow’s Language is van één september tot en met drie oktober te zien in verschillende buurten van de stad Groningen. Elke zaterdag om 15:00 uur is er een rondleiding langs een van de routes. Mocht u daar niet bij kunnen aansluiten kunt u de routes ook op eigen initiatief volgen. Meer informatie kunt u vinden bij het Tomorrow’s Language informatiepunt op Westerhavenstraat 14. Open van woensdag tot en met zaterdag van 12:00 tot 17:00 uur.

In het kader van Stichting ARTisBOOK is Tomorrow’s Language ontwikkeld in dialoog met Louwrien Wijers en Egon Hanfstingl.

Benieuwd naar de panels van “Art Meets Science and Spirituality in a Changing Economy”? Kijk ze terug op de site van Culture Unplugged.

Meerdere projecten van Stichting ARTisBOOK kunt u vinden op hun website. Bijvoorbeeld: Op 19 september is de opening van Susanne Kriemann in Block C, de galerij boven Tomorrow’s Language informatiepunt.

Links en media:

Website Tomorrow’s Language: http://tomorrowslanguage.nl/
Facebook: https://www.facebook.com/TomorrowsLanguage
Instagram: https://www.instagram.com/tomorrowslanguage/
Website ARTisBOOK: https://www.artisbook.nl/
Website Louwrien Wijers: https://www.louwrienwijers.nl/
Website Rober Mulder (fotograaf): https://robertmulder.nl/
Website Jorien Ketelaar: https://jorienketelaar.com/
LinkedIn Lola Diaz Cantoni: https://www.linkedin.com/in/lola-diaz-cantoni-910645a3/