Outwitting the Devil – The Perfection in Movement and the Search for Meaning

 English

Vorig jaar tijdens de repetities voor een toneelstuk waaraan ik meedeed, deden we vaak een oefening. We liepen eerst allemaal met een stevig tempo door de ruimte, onze ogen naar voren gericht. We moesten dan precies tegelijk helemaal stilstaan, zonder elkaar aan te kijken. De oefening was bedoeld om te leren elkaar als groep beter aan te voelen. Hoewel dit steeds beter ging, bleef het lastig en na tientallen repetities liepen een of twee van ons soms nog steeds nietsvermoedend te lang door. Het is deze oefening waar ik bijna gelijk aan moet denken tijdens het zien van Outwitting the Devil van Akram Khan company. De zes dansers op het podium zijn als verschillende delen van één lichaam. Ze bewegen op hetzelfde tempo, staan op exact hetzelfde moment stokstijf stil: ze voelen elkaar piekfijn aan en bewaren moeiteloos hun focus en balans.

Akram Khan company is gestart door de gelijknamige danser en choreograaf Akram Khan en kunstmanager Farooq Chuadry. Akram Khan is van jongs af aan getraind in de klassieke Indiase dansvorm Kathak en kwam in zijn tienerjaren in aanraking met moderne dans. De combinatie van deze twee dansvormen is de fundering waarop elke Akram Khan voorstelling wordt gebouwd. In Outwitting the Devil heeft Khan zes internationale dansers op het podium gezet, allen beheersen ze verschillende disciplines in de dans en ze verschillen ook in leeftijd. Zo is de oudste van de zes dansers maar liefst 68 jaar. Ongelofelijk haast, want ze doen op geen manier voor elkaar onder.

Het podium is donker met veel grijze en zwarte tinten en in het midden van het podium een groot vierkant, afgebakend met tape. Hieromheen staan blokken van verschillende groottes. De blokken veranderen door het gebruik van licht af en toe naar, wat lijkt op, een skyline met gebouwen of een bergachtig gebied. Het licht op het podium komt recht van boven, wat op het geheel een, tegenstrijdig, donker effect heeft. Het benadrukt de schaduwen en maakt de dansers hoekig en uitdrukkingsloos.

De dans in het stuk lijkt een bepaald patroon te volgen waarin het langzaam in intensiteit opbouwt en dan snel weer afbouwt. De muziek volgt dit patroon met in de intense gedeeltes een luide vervormde soundscape van onheilspellende elektronische geluiden en een zich alsmaar herhalende piep. De muziek en dans blijven opbouwen tot beide haast verdovend worden en het moment van rust als pure verlossing komt. Wanneer het patroon zich een aantal keer heeft herhaald merk ik dat het me dwars begint te zitten dat ik niet snap wat er uitgebeeld wordt. De dansers lijken af en toe een kudde dieren, dan weer een gezin die ruzie maakt of een land dat oorlog voert; ik blijf zoeken naar de betekenis die er zo overduidelijk in zit maar waar ik maar niet mijn vinger op kan leggen. Al met al lijkt het stuk niet naar een einde toe te werken wat een onrustig effect op me heeft.

De dansers zelf zijn weergaloos. Getalenteerd en gedisciplineerd. Het is een waar plezier om ze te zien bewegen. Na anderhalf uur van dans waarin ze allen niet een keer van het podium zijn af geweest ontvangen ze hun welverdiende applaus. Ik blijf bij mijn eerste analogie. Outwitting the Devil is als die ene oefening maar dan op een extreem hoog niveau. Werkelijk prachtig om mee te maken, maar de betekenis is zeker niet voor de hand liggend.

Last year during the rehearsals of a play I performed in, we often did an exercise. With a solid pace we would all walk through the room, our eyes fixed to whatever was in front of us. Then at the same time, we all had to stand completely still, without looking at each other. The exercise was meant to teach us how to get a better sense of each other as a group. While this got better over time, it remained difficult and after dozens of rehearsals one or two of us would still be walking around unsuspecting that the rest already stood still. It is this exercise that immediately came to mind while seeing Outwitting the Devil by Akrham Khan Company. The six dancers on the stage all seem like different parts of the same body. They move at the same pace, stand completely still at the exact same moment: they sense each other perfectly and effortlessly keep their focus and balance.

Akram Khan Company was founded by the dancer and choreographer of the same name, Akram Khan and arts manager Farooq Chuadry. Akram Khan was trained from an early age in the classical Indian dansform Kathak and in his teenage years came into contact with modern dance. The combination of these two forms of dance is the fundament on which every Akram Khan performance is build. In Outwitting the Devil, Khan has put six international dancers on stage, all of whom master different disciplines within dance and on top of this they also differ in age. The oldest of the six dancers is even 68 years old. It’s incredible, despite this they aren’t inferior to one another in any way.

The stage is dark with a lot of grey and black hues and in the middle of the stage, designated with tape, a big square. Around the square, blocks of different sizes are scattered around the stage. The blocks change, by use of light, to, what seems to be a skyline with buildings or the rocky surface of some country. The light shines directly above the stage downwards which gives the whole a, contradictory, dark effect. It intensifies the shadows and makes the dancers angular and expressionless.

The dance in the piece appears to follow a certain pattern in which it slowly increases in intensity after which quickly decreases again.  The music follows this pattern with a loud distorted soundscape in the intense parts with ominous electronic sounds and an ever-repeating beep. The music and the dance keep building up until both become almost numbing and the moment of calm comes as pure deliverance. When the pattern has repeated itself several times, I notice it starts to bother me that I don’t understand what is being portrayed on stage. The dancers sometimes appear to be a pack of animals, after which they seem to be a family fighting or a land at war; I keep searching for the meaning which it so clearly contains but which I can’t quite grasp. All in all, the piece doesn’t seem to be working towards a particular end which makes me a bit restless.

The dancers themselves are unparalleled. Talented and disciplined. It is a true pleasure to watch them move. After an hour and a half of dancing in which none of them has left the stage once, they receive their well-earned applause. I stick with my first analogy. Outwitting the Devil is like that exercise but on an extremely high level. Truly beautiful to witness, but the meaning behind it is not obvious at all.