Atlantis | Forum Groningen

Jakob zegt:

“Wat ik van de film geleerd heb en waarom jij hem ook echt moet gaan ervaren is dit. De echte Apocalyps is niet die van een natuurlijke oerkracht die de mensheid in zijn voortbestaan bedreigt. Nee, de echte dreiging vormt vooral de mens zelf als hij de ander ontmenselijkt, letterlijk als minder dan een mens of niet-menselijk voorstelt.”


Atlantis (Valentyn Vasyanovych, 2019) schetst een dystopisch toekomstbeeld van de Oekraïne na de burgeroorlog. Vasyanovych’ film blinkt uit in de aangrijpende en invoelbare manier waarop het met audiovisuele middelen de zwaarte verbeeldt van het verwerken van het traumatische oorlogsverleden door zowel het hoofdpersonage Sergey als het hele land Oekraïne.

In een opeenvolging van veelal statisch gefilmde scenes in uiterst lange takes dompelt Atlantis je als kijker onder in Sergeys wereld vol van misère, verdriet, nostalgie en wanhoop. Indrukwekkend is de filmische sensatie van fysieke zwaarte die je als kijker bedrukt: alles is grauw en robuust; de tijd verstrijkt tergend traag, alsof het knarsend tot stilstand lijkt te komen; overal is het gefossiliseerde verleden voel- en zichtbaar aanwezig. Machines en fabrieken van onmenselijke proporties ronken en roken onafgebroken, de wereld is gehard en koud als het roestige staal van de typisch Oost-Europees aandoende machinerie. De weids gefotografeerde beelden van de overweldigende landschappen doen de mensen klein lijken en stemmen je als kijker nederig.

Wat ik van de film geleerd heb en waarom jij hem ook echt moet gaan ervaren is dit. De echte Apocalyps is niet die van een natuurlijke oerkracht die de mensheid in zijn voortbestaan bedreigt. Nee, de echte dreiging vormt vooral de mens zelf als hij de ander ontmenselijkt, letterlijk als minder dan een mens of niet-menselijk voorstelt. Want dat is wat een mens in staat stelt de vijand genadeloos te elimineren en af te slachten. Alsof de mens niet meer is dan een soort levende machine die je voor je doeleinden kunt gebruiken en waarvan je je ontdoet als het niet voldoet. De film toont een warmtebeeld van onze eigen (on)menselijkheid.

Het forensische werk waarin Sergey een voor hem bijzonder persoon ontmoet, is dan ook zeer symbolisch. Samen speuren ze naar ongeïdentificeerde oorlogsslachtoffers en ze transformeren zo levenloze stoffelijke overschotten tot echte mensen met een naam en een verhaal die in de geschiedenis voortleven. Evenzo vinden ze elkaar en elkaars medemenselijkheid, te midden van alles dat verloren is gegaan. Gelukkig gloort er dus uiteindelijk toch een klein beetje hoop, een belofte van warmte.

Atlantis
 vanaf donderdag 17 september
 10,50 (regulier) • 8,50 (jongeren/studenten)
 Forum Groningen