Het festival, de vrouw, en de film: een interview met Henriëtte Poelman, artistiek leider en programmeur van Internationaal Filmfestival Assen

Het festival

Wat is IFA en voor wie is het bedoeld?
IFA is een driedaags internationaal filmfestival dat jaarlijks plaatsvindt in DNK in Assen. Iedereen die van film houdt is welkom, en met zo’n divers en actueel programma, o.a. met films die verder (nog) nergens in het noorden of zelfs in het land te zien zijn, zitten er geheid meerdere films tussen die je aan zullen spreken. Het programma bestaat uit ruim 40 films, een uitgebreid randprogramma en twee kortefilmcompetities en een aantal onderdelen zijn in het Drents Archief.

“De sfeer, de mix van al die verschillende mensen, die samen komen omdat ze van film houden en zich open willen stellen en nieuwe ervaringen op willen doen – fantastisch toch?”

Hoe onderscheidt het festival zich van andere noordelijke filmfestivals (b.v. het IFFR in Groningen of het Noordelijk Filmfestival)? Oftewel, waarvoor moeten we echt naar IFA komen?
IFA is het best bewaarde filmfestivalgeheim van heel Nederland. De eerste editie vond plaats in 1981, maar pas de laatste jaren is het festival buiten de regio bekender geworden, en sinds de naamsverandering in 2012 kijkt Internationaal Filmfestival Assen zelf ook meer over grenzen heen. Wat IFA uniek maakt is de low key en ontspannen sfeer, de grote groep trouwe bezoekers en natuurlijk de programmering. Bij IFA vertonen we vooral films gemaakt door vrouwelijke regisseurs, en de overige films hebben een vrouwelijk perspectief. Het programma is onderverdeeld in vijf pijlers: binnen Spotlight vertonen we actuele en grotere films; Podium biedt ruimte aan beginnende filmmakers; Contour is het randprogramma met muziek, theater en beeldende kunst; World Views laat andere wereld(beeld)en zien en binnen Gender Benders zijn de films gerelateerd aan gender in de breedste zin van het woord, om onderwerpen als gelijke rechten, discriminatie, stereotypering en onderdrukking toegankelijk te maken.

Een filmfestival voor de versterking van de positie van vrouwen, is dat anno 2020 nog nodig in Nederland?
In vergelijking met begin deze eeuw (en al helemaal in vergelijking met toen IFA werd opgericht) komen er steeds meer films van vrouwelijke regisseurs, producenten en scriptschrijvers in de bioscoop. Maar ook in 2020 zijn deze films nog steeds veruit in de minderheid. Hetzelfde geldt voor de inhoud van de film; de standaard voor het vertellen van verhalen is nog steeds vanuit mannelijk perspectief. Dus in het kort: ja.

Hoe kan een filmfestival volgens jou bijdragen aan de feministische zaak?
Hoe meer films van vrouwelijke makers vertoond worden, hoe meer films deze makers in de toekomst kunnen maken. Hoe meer films met vrouwelijk perspectief te zien zijn, hoe meer filmbezoekers zich kunnen herkennen in de verhalen en personages op het scherm. En hoe langer IFA blijft bestaan, hoe meer mensen zich zullen realiseren (en hoe duidelijker het signaal) dat het speelveld in de filmwereld nog lang niet gelijk is voor mannen en vrouwen.

Wanneer is IFA 2020 voor jou een succes?
Als de bezoekers naar huis gaan met fijne ervaringen en nieuwe inzichten. Dat ze zich hebben laten uitdagen door films die ze anders wellicht niet zouden zien, en zich hebben verrijkt door de verdiepende onderdelen zoals interviews met filmmakers, panelgesprekken en gesprekken met elkaar. Want een filmfestival is natuurlijk bij uitstek een plaats om makers en andere filmliefhebbers te ontmoeten, en tijd te hebben om met elkaar in contact te komen.

“Film moet in elk geval iets met je dóen. Als het je onberoerd laat, is het in elk geval géén goede film.”

Als er geen financiële, strategische of praktische beperkingen waren, wat zou je dan anders met het festival willen doen?
Haha, geef me ten eerste maar een extra dag om te programmeren! Verder? We organiseren dit jaar voor het eerst een scholenvoorstelling op de vrijdagmiddag, en ik ben heel benieuwd wat we op dat vlak nog verder kunnen ontwikkelen. Ook zou ik kijken naar het uitbouwen van verschillende samenwerkingen met filmfestivals en filmhuizen om ook door het jaar heen meer IFA aan te kunnen bieden, en zou ik graag meer filmmakers uit binnen- en buitenland te gast hebben.

De vrouw

Waar komt jouw passie voor film vandaan? Wilde je altijd al in de filmsector werken?
Ik heb altijd ontzettend veel gelezen, en werd al vroeg door mijn moeder meegenomen naar Disney-klassiekers in de bioscoop. Sprookjes, mythen en verhalen die zich niet helemaal in deze wereld afspeelden; ik denk dat het daarmee begonnen is, zowel in boeken als in films. Mijn studie film, binnen Kunst Cultuur & Media aan de Rijksuniversiteit Groningen, rondde ik af met een scriptie over de fantastische film, waarvoor ik stage liep bij Imagine Filmfestival. Ik was wel eerder op filmfestivals geweest, maar had nog nooit meegewerkt – en zien hoe zo’n festival tot stand kwam vond ik zó leuk! In die tijd begon ik ook als filmjournalist bij Schokkend Nieuws, en programmeerde ik een aantal jaren Vera Zienema.

Wat is het leuke aan het werk van programmeur?
Voor Zienema en Schokkend Nieuws zocht ik naar bijzondere films en achtergronden, en dat is gelijk ook een van de leuke dingen aan programmeren, want je wil niet alleen films uitzoeken die mensen al kennen. En het leuke is ook het moeilijke, want hoe breder je blik, hoe meer je hebt om uit te kiezen! Te gek om al die verschillende films ook te mogen kijken, en in gesprek te kunnen gaan met makers en andere programmeurs.

Wat heb je zelf eigenlijk met films waarin vrouwen voor en achter de camera centraal staan? Wat is jouw motivatie geweest om voor IFA aan de slag te gaan? Zie je jezelf als feminist?
Ik zie mezelf zeker als feminist. Ik kan me niet voorstellen dat je bij IFA werkt zonder het streven naar gelijke rechten voor mannen en vrouwen op sociaal, politiek en economisch vlak te onderschrijven. Maar het woord feminist heeft al zó lang een negatieve connotatie, en ik merk dat er mensen zijn die zich pertinent niet zo willen noemen, hoewel ze gelijke rechten niet meer dan normaal vinden. Met IFA stellen we deze kwestie op zeer toegankelijke manier aan de kaak, namelijk door middel van film – dat ik hierin als programmeur mijn steentje aan bij kan dragen, is natuurlijk geweldig.

Hoe selecteer je films? Wat zijn voor jou belangrijke criteria waaraan een film moet voldoen? Met andere woorden, wat maakt voor jou een goede film?
Dat zijn allemaal verschillende vragen! Als ik een film goed vind, betekent het niet altijd dat ik deze voor IFA kan programmeren. Voor IFA kijk ik naar de maker, het onderwerp, het perspectief. En op retrospectieven na, kijk ik alleen naar films die in de afgelopen één tot twee jaar zijn uitgekomen om aan te kunnen sluiten bij de actualiteit. Wat een film voor mij goed maakt verschilt ook. Je kunt een film kijken voor amusement, om te verdwijnen in een andere wereld; maar ook om je te verdiepen, je te verplaatsen in situaties die je niet kent, te leren over het grotere geheel. Film moet in elk geval iets met je dóen. Als het je onberoerd laat, is het in elk geval géén goede film (lacht).

Wat zie je als jouw persoonlijke bijdrage aan het festival, waarin zien we de Hand van Henriëtte?
Vorig jaar programmeerde ik IFA voor het eerst, en nu ligt de focus op het veertigjarig jubileum. Maar ik heb me dit jaar wel in het bijzonder gericht op internationale titels die niet (of alleen op festivals) in de Nederlandse bioscopen te zien zijn. We hebben zelfs twee films die nog helemaal niet in het land vertoond zijn. Ik zoek naar een combinatie van releases die het publiek eerder of later ook in de bioscoop kan zien, en unieke vertoningen of aanvullingen waardoor dit internationale filmfestival zoveel meer wordt dan een gewoon filmbezoek – en dat alles binnen wat IFA nu is, want het hart en de sfeer van het festival zullen zeker blijven bestaan.

“Je kunt een film kijken voor amusement, om te verdwijnen in een andere wereld; maar ook om je te verdiepen, je te verplaatsen in situaties die je niet kent, te leren over het grotere geheel.”

De films

Waar kijk je het meest naar uit dit festival?
Misschien niet een antwoord waar je veel mee kunt, maar: naar het geheel. Het is echt zo fijn om alle bezoekers binnen te zien komen, naar de zalen te zien gaan, er lachend (of huilend) uit te zien komen en na te zien praten. De sfeer, de mix van al die verschillende mensen, die samen komen omdat ze van film houden en zich open willen stellen en nieuwe ervaringen op willen doen – fantastisch toch?

Zijn er films de je graag had willen vertonen op het festival maar waarvan het uiteindelijk niet is gelukt?
Ik had graag Jennifer Kents The Nightingale naar IFA willen halen. Een heftige film, maar met een inleiding kun je de nodige context geven, en zo een gesprek over geweld in films aangaan. Ook had ik erg graag het zeer sterke The Souvenir van de Britse regisseur Joanna Hogg vertoond, maar ook dit is niet op tijd gelukt. Hogg werkt aan een vervolg, dus wellicht volgend jaar een double bill, dat zou helemaal mooi zijn.

Henriëtte geeft op de website van IFA nog vijf filmtips – voor als je niet kunt kiezen.

Internationaal Filmfestival Assen 2020
 vrijdag 6 tot en met zondag 8 maart
 9,50 (per film)
De Nieuwe Kolk
Facebook

(Foto: Hesterliena Wolthuis)