IN VIVO tempo | Galerie Noorderlicht

Kunstcurator Maayke Meijering Maayke zegt:

“Verwacht geen filmhuisfilms of blockbusters, nee, Noorderlicht zou Noorderlicht niet zijn als ze jou als kijker niet iets bijzonders voorschotelden.”


Wie Galerie Noorderlicht zegt, zegt fotografie. Maar met de tentoonstelling IN VIVO tempo wandelt Noorderlicht buiten de gebaande paden en is de galerie veranderd in een kleine bioscoop. Verwacht geen filmhuisfilms of blockbusters, nee, Noorderlicht zou Noorderlicht niet zijn als ze jou als kijker niet iets bijzonders voorschotelden. Ditmaal is dat het videowerk van vijf kunstenaars. In het verlengde van de Noorderlicht fotomanifestatie van afgelopen jaar, dat het thema ‘IN VIVO de natuur van natuur’ droeg, is ook deze video-expositie een reflectie op de relatie tussen natuur en cultuur, tussen de mens en zijn omgeving.

De galerie is in duister gehuld, regelmatig moet ik mijn ogen aan het weinige licht laten wennen. Daardoor ligt de focus maximaal op de getoonde video’s. Al snel wordt duidelijk dat bij alle werken het geluid een essentieel onderdeel is van de kunstwerken, dat je als bezoeker subtiel verleidt om op te gaan in de ervaring. Die verleiding zou weleens nodig kunnen zijn, als je het type bent dat doorgaans op snelwandeltempo door een galerie of museum beent. Videokunst bij uitstek vraagt om tijd. Het medium vraagt jou die tijd te investeren zodat het daadwerkelijk een indruk achter kan laten. Sommige van de video’s duren maar een paar minuten of zijn in een loop gefilmd. Een aantal lijkt zelfs nauwelijks te bewegen en is bij goed kijken in zekere zin een soort subtiel veranderende foto. Ook dan loont het om er eens rustig voor te gaan zitten, je gedachten mee te laten voeren met de beelden, met de geluiden.

Zo is daar de wonderschone installatie van Anne Senstad (1967), The Swamp. Door een iets openhangend zwaar gordijn hoorde ik al een tijdje het getokkel van een snaarinstrument. Een akoestische gitaar? Een banjo wellicht? Wanneer ik langs het gordijn stap, in één van de twee met hout betimmerde aparte tentoonstellingsruimtes (die door medewerkers passend ‘de sauna’s’ worden genoemd), voelt de lucht ineens merkbaar warmer. Een langzaam bewegend beeld van een op het oog typisch moeras in de Amerikaanse south wordt tweemaal geprojecteerd: eenmaal recht vooruit, eenmaal via een eenrichtingsspiegel (en dus gespiegeld) op de andere muur. Op de muur staat een gedicht uit de 19e eeuw, verwijzend naar de bijzondere rol als vrijplaats die deze moerassen speelden voor ontsnapte slaven. Het duister, de temperatuur, die hypnotische muziek van underground muzikant JG Thirlwell en de beelden dragen bij aan een bijzondere sfeer, zodat ik een tijdje op het zachte, hoogpolige tapijt ga zitten om het allemaal in me op te nemen.

Heel anders is het videowerk dat eenmaal per dag te zien is in de kelder (14:00). Anders dan de video’s boven, is Albatross van Chris Jordan een ‘echte’ film, met een begin en een eind, een verhaal, een rode draad. Een natuurdocumentaire welteverstaan. Als activist en multimediakunstenaar hield Jordan zich al langere tijd bezig met het fotograferen van albatrossen, resulterend in zijn serie Midway. Deze film is daarop een vervolg. Goed, misschien word je niet zo warm van het idee om ruim anderhalf uur te kijken naar albatrossen, maar geloof me, de tijd vliegt (no pun intended). Met Jordans hypnotiserende stem, zijn uitstekende gebruik van muziek en zijn fotografische blik, zorgt hij voor een fascinerend portret van een prachtige (zeg ik na het zien van de film) vogel. Jordan weet de albatrossen van zeer dichtbij te filmen in hun natuurlijke omgeving – die, overigens, helaas vaak nauwelijks meer ‘natuurlijk’ oogt. De invloed van de mens wordt naarmate de film vordert steeds zichtbaarder. Eerst in de vorm van afbrokkelende en vergane legerbases (waar de albatrossen in groten getale voor, op, achter, tussen, naast en onder broeden), later steeds ingrijpender en gruwelijker door grote hoeveelheden plastic – op het eiland en in de magen van duizenden jonge vogels. Het is geen sprookje, deze film. Wel is het een visueel, maar vooral ook aangrijpend spektakel, waar je je helemaal in kunt onderdompelen. Elk frame is een geslaagde foto op zich, waarin is nagedacht over elk bijzonder standpunt, elk kader. Samen rijgen ze aaneen tot een waar tragisch kunststuk. Een cautionary tale.

Wanneer je Noorderlicht bezoekt, doe dat dan eens alleen. Of als je samen met iemand gaat, overweeg eens in totale stilte de videowerken in je op te nemen. De galerie helpt je met de uitstekende presentatie om al je aandacht op de video’s te richten. Dus zet je telefoon op stil en kijk. Wat gebeurt er als je de tijd neemt om elk werk op zich te ervaren? Misschien stap je aan het eind van de middag het zonlicht wel weer in met een bijzondere kunstervaring op zak!

(Pssst… Geen tijd om Albatross helemaal bij Noorderlicht te bekijken? Hij is ook online te zien op www.albatrossthefilm.com)

IN VIVO tempo
 tot en met zondag 26 mei
 4 (regulier) • 2 (studenten) • gratis (stadjerspas)
 Galerie Noorderlicht
 Facebook