In de bres op de bank: Feminisme

Wie is er bang voor de 99%? Waarom lijkt de overweldigende meerderheid uit het zicht? Deze twee feministische boeken stomen hoofd en hart klaar om weerwoord te bieden tegen de asociale meritocratie. Verdiep je in jezelf én verbind je aan anderen.

Afgelopen jaar kwam bij Boom Wie is er bang voor Simone de Beauvoir? Over feminisme, existentialisme, god, liefde en seks uit. Ruud Welten mengt zich in een kritisch discours van overwegend vrouwen over De Beauvoirs gedachtengoed. Het is prettig om wat filosofische of biografische voorkennis te hebben maar Welten vat zodanig vaak de essentiële argumenten uit De Tweede Sekse samen dat ik soms wel even ‘jahaaaaaa’ dacht. Desalniettemin stimuleert Welten met zijn genuanceerd herhalen de gewenste gevoeligheid in de lezer.

Waar is nu toch dat alternatief? Bestaat er een positief feminisme?

Aan de hand van thema’s werkt de filosoof zich stapje voor stapje door feministische uitdagingen op verschillende niveaus van onze samenleving. Van persoonlijk tot (bijna) universeel. Complexe ideeën worden afgewisseld met begrijpelijke beeldspraak. De psychoanalyse van de Westerse samenleving zoals omschreven door Welten is niet vlijmscherp maar wel raak. De neoliberaal kapitalistische mutatie van de masculiene mythe is hardnekkig en onze dagelijkse lusten en lasten zijn ermee doordrenkt. Met dit boek peutert hij aan deze mythe.

Welten raakt nogal in de knoop van de afwijzing van het neoliberaal kapitalistische denken. Want waar is nu toch dat alternatief? Bestaat er eigenlijk wel een positief feminisme? Hij adviseert ons om, in navolging van De Beauvoir, ons te wijden aan het herschrijven van mythes. Ga dus – net als de filosofe, en deze filosoof – lezen en schrijven. Hierin resoneert de persoonlijke positiebepaling die zo typerend is voor het existentialisme en het is misschien óók de bescheiden situering van een man in het feministisch discours…

Na het lezen van dit manifest begrijp je wat intersectionaliteit is

Lezen en schrijven, dus. Ik pak het manifest Feminisme voor de 99%, vorig jaar verschenen bij EPO. Het manifest van Cinzia Arruzza, Tithi Bhattacharya en Nancy Fraser is kraakhelder en hard. In de leemte van het liberalisme moeten feministische uitdagingen compleet anders aangepakt worden. Ze pakken door waar Welten rust lijkt te nemen. De elf stellingen, voorzien van voorwoord en epiloog, onderbouwen en concretiseren een harde kritiek op ‘de marktgerichte visie op gelijkheid die vooral een oppervlakkige vorm van ‘diversiteit’ viert’. Samengevat willen de schrijfsters van de scheiding tussen klasse en identiteit af en dit is de essentie van hun feminisme. De radicaliteit hiervan, de oorsprong van de 99%, ligt diep. Het draait namelijk om een antikapitalistische klassenstrijd die feministisch, internationaal, ecologisch en antiracistisch is. Als je dit manifest gelezen hebt, heb je begrepen wat intersectionaliteit is en waarom de strijd tegen het kapitalisme met de volle 99% aangegaan moet worden.

De gevoelige gelaagdheid van Welten maakt warm; de klaarheid en kordaatheid van het manifest voert de boel op

Feminisme voor de 99% vormt inhoudelijk en methodologisch de allianties die het voorstelt. Vanaf de eerste letter herkennen we De Beauvoirs filosofie. Ook is de vorig jaar overleden Graeber te herkennen, met name in de felle oppositie tegen het liberaal feminisme: wie veegt de scherven bijeen wanneer de happy few een glazen plafond kapotslaan? Voor elkáárs rechten staan plus de zorg voor de wereld waarop we leven zijn de wortels die activisten moeten aarden en binden in het hier, nu en straks. De stevig staande inhoud krijgt de (politieke) strijdvaardigheid van de jaren ’60 mee. Het manifest leest dan ook als een trein. Het is urgent en ook mooi dus nuttig en ook plezierig. Politiek maar ook literair goed. De schrijfsters komen zodoende de belofte na te strijden voor ‘brood en rozen’.

We zien opeens duidelijk voor ons datgene waarop Welten ook wijst. De gevoelige gelaagdheid van Welten maakt ons warm; de klaarheid en kordaatheid van het antikapitalisme waartoe het manifest oproept voeren de boel op. De twee boeken raken me in mijn hart en hoofd en mijn handen beginnen te jeuken.

P.S. Ik breng ze zo terug naar de bieb: reserveren of rennen zou ik zeggen!

Wie is er bang voor Simone de Beauvoir? Over feminisme, existentialisme, god, liefde en seks
Feminisme voor de 99%