Welstaat | Frederiksoord

 Mariska zegt:

‘Ja we blijven toch wel een beetje een kolonie, hè’, grapt de derde vrijwilliger waar ik naartoe gestuurd word bij de ingang op mijn zoektocht naar de persbalie. Het typeert Welstaat: een ontspannen en luchtige zoektocht.


‘Sprookjesachtig locatietheater’ prijkt op de voorkant van het programmaboekje van deze nieuwste voorstelling van het Kameroperahuis: een productiehuis voor muziektheater gevestigd in Zwolle. Ook staat er een vrouw afgebeeld, waarvan het later duidelijk wordt dat dit de mysterieuze Hannah is. Dankzij, of meer ondanks, haar leiderschap en haar dood is het een puinhoop in de fictieve gemeenschap Welstaat. Welstaat is namelijk failliet en zoekt een koper voor het land. En die koper, dat moet wel een van ons als bezoekers zijn, aangezien wij allen zijn gekomen voor de ‘open huizen dag’. Ook blijkt dat de voorstelling onderdeel is van het hoofdprogramma Leeuwarden-Fryslân Culturele Hoofdstad van Europa, maar zich afspeelt in Frederiksoord, een klein dorpje van 250 inwoners in het meest westelijke puntje van Drenthe. Zo zie je maar, leiderschap wordt beloond en culturen kennen geen grenzen.

En dat is dan ook precies waar het verhaal over gaat. Welstaat is geïnspireerd op het historische verhaal van de, nog steeds in Frederiksoord aanwezige, Maatschappij van Weldadigheid. In het begin van de negentiende eeuw is de financiële positie van Nederland slecht. Zo slecht, dat de werk- en daklozencijfers de pan uit rijzen. Als oplossing voor dit probleem stichtte generaal Johannes van den Bosch (met financiële steun van Koning Willem I) deze Maatschappij van Weldadigheid in het dorpje Frederiksoord. Het was een zogeheten vrije kolonie, waarin arme gezinnen de kans kregen om een nieuw bestaan op te bouwen door de grond te bewerken. Een idealistisch idee, zo’n maakbare samenleving, en het lijkt perfect. Tot er uiteindelijk ook ‘onvrijwillige’ kolonies ontstaan in plaatsen als Veenhuizen, waar daklozen en armen gedwongen tewerkgesteld worden.

Over deze onvrijwillige strafkolonies gaat de voorstelling Het Pauperparadijs. Net als Welstaat begon deze voorstelling als groots opgezet theater op het ‘plaats-delict’ (uiteindelijk uitgegroeid tot een blockbuster voorstelling met een trits voorstellingen in Carré). Verder houdt eigenlijk al het vergelijkingsmateriaal tussen beide voorstellingen wel op. Welstaat richt zich specifiek op de vrije koloniën: de ‘voorlopers van onze verzorgingsstaat’.

In Welstaat word je als bezoeker bij binnenkomst verdeeld in een van de negen groepen. Elke groep maakt deel uit van één van de drie ‘clans’, die allen hun eigen opvattingen hebben over de toekomst van Welstaat. Als potentiële koper wordt iedere groep door een van de ‘clanleden’ rondgeleid door eigen gebied. Zo was ik onderdeel van de ‘boerenclan’, die vinden dat Welstaat een landbouwparadijs moet worden vol prachtige gewassen, kassen en koeien. Op diverse locaties waren korte voorstellingen te aanschouwen, vaak in het thema van de clan, soms ook toepasbaar op het grotere verhaal.

Want het grotere verhaal, het redden van de kolonie, krijgt in het tweede deel van de voorstelling meer vorm. In het prachtige Sterrenbos, in het donker magisch verlicht en in een indrukwekkend decor, komen alle groepen weer samen om een groots einde te aanschouwen en antwoord op de vraag te krijgen of Welstaat gered wordt of toch maar wordt platgegooid voor een landingsbaan?

Hoewel ik het erg waardeer en aanmoedig dat theater goed bezocht wordt, merk ik toch als keerzijde dat de voorstelling wel erg groots is opgezet voor de locatie. Met zo’n 300 mensen in het donker langs allerlei kleine bospaadjes geleid worden, van de ene locatie naar de andere locatie, zorgt voor best wat vertraging. Vertraging die ten koste gaat van de mate waarop je als bezoeker in de voorstelling zit. Bovendien nam het wat af van de beloofde sprookjesachtigheid.

De opzet van de voorstelling is leuk gedaan: een theaterwandeltocht en reguliere muziekvoorstelling ineen. De muziekstukken zijn goed gecomponeerd en passend bij het mysterieuze bos. Qua toon is de voorstelling erg luchtig opgezet. Het typeert ook de sfeer die in het publiek heerst. Zo krijgt onze boer, zonder enige moeite, bijvoorbeeld dertig ‘stugge’ Drenten mee om op lollige wijze een koe na te doen, zodat we meer onze ‘innerlijke koe’ kunnen vinden. Ook de enorme participatie van veel vrijwilligers is te prijzen, net als het gebruik van veel muziekverenigingen en corpsen uit de regio. En of het goedkomt met de toekomst van Welstaat? Ik denk dat die toekomst, hoe dan ook, er wel staat.

Welstaat
 tot en met zondag 30 september
30 (woensdag en donderdag) • 35 (vrijdag t/m zondag) • kaartje kopen
 Frederiksoord
Facebook

Foto: Erik Franssen